Nomonanoto Show

Saturday, June 25, 2016


የወሬው ምንጭ ኢዜ ኣ ነው
በሀዋሳ ከተማ ከ34 ሺህ በላይ የጋራ መኖሪያ ቤቶች ሊገነቡ ነው
በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ህዝቦች ክልል ማዕከል በሆነው ሀዋሳ ከተማ   ከ34 ሺህ በላይ የጋራ መኖሪያ ቤቶች እንደሚገነቡ የክልሉ የቤቶች ልማትና አስተዳደር ኤጀንሲ አስታወቀ፡፡
ሰፋፊ ይዞታ ያላቸውና ለኪራይ የሚሆን ቤት ለሚገነቡ ግለሰቦች የብድር አገልግሎት የሚውል ከ50 ሚሊዮን ብር በላይ መመቻቸቱም ተመልክቷል፡፡
የኤጀንሲው ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ አስቻለው ካሳዬ ዛሬ ለጋዜጠኞች እንደገለጹት በከተማዋ ያለውን የመኖሪያ ቤት ችግር ለማቃለል ግንባታው የሚካሄደው ከመጪው ዓመት ጀምሮ ነው፡፡
"የጋራ መኖሪያ ቤቶቹ የሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች የገቢ አቅም ከግምት ውስጥ በማስገባት የሚገነቡ ሲሆን ከ34 ሺህ ቤቶች ውስጥ 20 በመቶ የሚሆኑት በአስር ዘጠና መርሀ ግብር የሚገነቡ ናቸው" ብለዋል፡፡
በአስር ዘጠና መርሀ ግብር ለሚገነቡት  ስቱዲዮ ቤቶች የሚመዘገቡ ቤት ፈላጊዎች በወር 199 ብር ሄሳብ ለሶስት ዓመት መቆጠብ አለባቸው፡፡ 
" ለባለ አንድ መኝታ ቤት 368 ብር ለባለ ሁለት መኝታ 575 ብር እና ለባለሶሰት መኝታ ቤት ደግሞ  739 ብር በወር ለሰባት ዓመት የቆጠበ የቤት ባለቤት መሆን ይችላል " ሲሉ  ስራ አስኪያጁ አስታውቀዋል፡፡ 
ለግንባታው የቦታ ፣ የገንዘብና ሌሎች አስፈላጊ ቅድመ ዝግጅቶች መደረጋቸውን  ጠቁመው ለቤት ፈላጊዎች ምዝገባው በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ እንደሚጀመር ተናግረዋል፡፡
ተመዝጋቢዎች ከተመዘገቡበት ጊዜ ጀምሮ በየወሩ መቆጠብ ያለባቸውን ገንዘብ እየቆጠቡ 10 እና 20 በመቶ የሚሆነውን ቆጥበው እንዳጠናቀቁ ቤቱን በዕጣ እንደሚያገኙና በአንድ ጊዜም መክፈል እንደሚቻል ገልጸዋል፡፡
" የመኖሪያ ቤት እጣው በሚወጣበት ጊዜ መንግስት በሰጠው ትኩረት መሰረት ከእጣው 10 በመቶ ለመምህራን ፣ 30 በመቶ ለሴቶች ፣20 በመቶ ለመንግስት ሰራተኞች እንዲሁም 5 በመቶ ለአካል ጉዳተኞች ቅድሚያ ቀሪው 25 በመቶ ለሌሎች ተመዝጋቢዎች በዕጣ ይሰጣል"ብለዋል፡፡
አቶ አስቻለው እንዳሉት በተጨማሪም ሰፊ ይዞታ ያላቸው ግለሰቦች ለኪራይ የሚሆን ቤት ገንብተው የመኖሪያ ቤት እጥረቱን ለማቃለል እንዲችሉ ለግንባታ ብድር እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡
ከብሔራዊ የኢንደስትሪ ልማት ኮርፖሬሽን ጋር በመተባበር ግለሰቦች ለሚያከናውኑት ለኪራይ የሚሆን ቤት ግንባታ የሚውል ከ50 ሚሊዮን በላይ ብር ብድር ተመቻችቷል፡፡
ለዚህም በሀዋሳ ከተማ አስተዳደር የአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ በሙከራ ደረጃ ተመርጦ እስካሁን 1 ሺህ 400 ግለሰቦች ለግንባታ የሚሆን ብድር ለመውሰድ ተመዝገበዋል፡፡
እንዲሁም በማህበር ተደራጅተውና ሀምሳ በመቶ የሚሆነውን ክፍያ ቅድሚያ ለሚከፍሉ ማህበራት ቦታ ተመቻችቶ እየተሰጠ መሆኑም ተመልክቷል፡፡

ወ/ሮ ምሕረት ገነነው፣ የሐዋሳ ከተማ አስተዳደር የባህል፣ ቱሪዝምና ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ኃላፊ
ሐዋሳ የቱሪስት መዳረሻና የመዝናኛ ከተማ እየሆነች የመጣች ሙደ ነች፡፡ ይህች ከተማ በአገር ውስጥ ቱሪስትም እየጎበኛት ይገኛል፡፡ በ1991 ዓ.ም. የነበረው ጠቅላላ የአገር ውስጥ ጎብኚ 19.136 ሲሆን፣ በ2008 ዓ.ም. እስከ ግንቦት ወር ደግሞ 150,000 ጎብኝተዋታል፡፡ ጠቅላላው የአገር ውስጥም የውጭ ጎብኚ ደግሞ በ1991 ዓ.ም. 21.668 የነበረ ሲሆን በዘንድሮው ዓመት እስከ ግንቦት 2008 ዓ.ም. 195,000 ሆኗል፡፡ ሌላው የሲዳማ የዘመን መለወጫ የጫምባላላ በዓል በዚህ ዓመት በዩኔስኮ የዓለም ቅርስነት ተመዝግቧል፡፡ ይህም ለከተማዋ የቱሪስት መዳረሻነት አስተዋጽኦ ይኖረዋል ተብሎ ይታመናል፡፡ በዚህና በተያያዥ ጉዳዮች የሐዋሳ ከተማ አስተዳደር የባህል፣ ቱሪዝምና የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ኃላፊ ወ/ሮ ምሕረት ገነነውን ታምራት ጌታቸው አነጋግሯቸዋል፡፡
ሪፖርተር፡- የጨንባላላ በዓል በቅርቡ በዩኔስኮ ተመዝግቧል፡፡ ይህ ምን ፋይዳ ይኖረዋል?
ወ/ሮ ምሕረት፡- በመጀመሪያ ሁሉንም ኢትዮጵያዊ እንኳን ደስ አላችሁ ማለት እፈልጋለሁ፡፡ የጫንባላላ በዓል የሲዳማ የዘመን መለወጫ በዓል ሲሆን ዘንድሮም በአገር አቀፍ ደረጃ ይከበራል፡፡ ከሌሎች በዓሎች የሚለይበት የራሱ የሆነ ነገሮች አሉት፡፡ ለምሳሌ ቀኑ የፍቅር የመቻቻል ቀን ነው፡፡ በዛን ቀን ከብት የማይመታበት ሕፃን ልጅን እንኳ የማይቆጣበት ሲሆን፣ ሰዎች ቢያስቀይሙህ እንኳን ምንም ዓይነት ዕርምጃ የማትወስድበት፣ የተጣላ የሚታረቅበት ነው፡፡ በበዓሉም ቀን ጉርሳሜ የሚባል ምግብ ነው የሚቀርበው፡፡ ይህ ከብሔሩ ተወላጅ በተጨማሪ ለመላው ዓለም አስተማሪነቱ ትልቅ ነው በዓሉ ጉድማሊ በሚባል ሥፍራ በሚከበረው በዚህ በዓል ከአንድ መቶ ሺሕ ሕዝብ በላይ ይገኝበታል ብለን እንጠብቃለን፡፡ የበዓሉን መከበር ዘላቂነት ለማረጋገጥ ይህን ቦታ ከማልማት ጀምረናል ብሔረሰቡን፣ በዓሉን የሚያመላክቱ በርካታ ሥራዎች በውስጡ እየተሠሩም ይገኛል፡፡ ዙሪያውም በዓሉን በሚያመለክት መልኩ ታጥሯል፡፡ ማንኛውም የበዓሉ ታዳሚ ቱሪስቱን ጨምሮ ከዚህ ሲወጣ በዓሉን ያስታውስበት ዘንድ የተለያዩ ዕደ ጥበብ መሸጫዎች ተዘጋጅተዋል፡፡ ከዚህ በኋላ በዓሉ የኛ ብቻ ሳይሆን የዓለምም ጭምር ስለሆነ በርካታ ሰዎች የሚታደሙበት ይሆናል ማለት ነው፡፡
ሪፖርተር፡- የሐዋሳ የቱሪስት ፍሰቱ ምን ያህል ነው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- የቱሪስት ፍሰቱ ከዓመት ዓመት እየጨመረ ነው የመጣው በተለይ የአገር ውስጥ ቱሪስት እየጨመረ ነው፡፡ ለምሳሌ ብንመለከት በ1999 የአገር ውስጥ ጎብኚ 19,136፣ የውጭ ዜጋ ጎብኚ 2,532 በድምሩ 21,668 ነበሩ፡፡ በዚህም የተገኘው ገቢ 1,529,599.33 ሲሆን ይህ ቁጥር በ2007 ዓ.ም. ስናየው ደግሞ የአገር ውስጥ 173,199 የውጭ አገር ዜጋ ጎብኚ 42,705 ሺሕ ሲሆን የተገኘው ገቢ ደግሞ 191,382,851 ነው በያዝነው ዓመት ደግሞ እስከ ግንቦት 2008 ዓ.ም. በጠቅላላው 195,000 ጎብኝተዋል፡፡
ሪፖርተር፡- የቱሪስቱ ቁጥር ይህን ያህል እየጨመረ ከመጣ አሁን ምን ያህል ሆቴሎች ተገንብተዋል? በእነዚህ ምን ያህል የሥራ ዕድልስ ተፈጥሯል?
ወ/ሮ ምሕረት፡- የሆቴሎች ቁጥር እንደ ቱሪስቱ እየጨመረ ነው የመጣው ደረጃውንም እያሳደጉ ነው ማስፋፊያ በመውሰድ ወደ ሥራ የገቡም አሉ፡፡ በአሁኑ ወቅት ያሉን ሆቴሎች 4062 አልጋ ያላቸው 90 ሆቴሎች ሲሆኑ ብዙዎቹም ባለኮከቦች ናቸው፡፡ ካፌዎችና ሬስቶራንቶች 268፣ ቁርስ ቤቶች 745፣ የጀበና ቡና 305 ባህላዊ መጠጥና ግሮሰሪ 176፣ ደረጃቸውን የጠበቁ ሁለት ናይት ክለቦች በጠቅላላው እነዚህ ሲሆኑ፣ የፈጠሩት የሥራ ዕድል ደግሞ ለወንድ 4,083 ለሴቶች 4,376 በጠቅላላው 8,459 ነው፡፡
ሪፖርተር፡- በሐዋሳ ከተማ የሚጎበኙ ቦታዎችስ እንዴት ናቸው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- ሐዋሳን ከሌላው ቱሪስት መዳረሻ የሚለያት ከዓመት ዓመት በማንኛውም ወቅት መጎብኘት መቻሏ ነው፡፡ በመጎብኘት ረገድ የመጀመሪያውን ደረጃ የሚይዘው ሐይቅ ሲሆን፣ አሁን አሁን ደግሞ ሃይማኖታዊና ዓመታዊ ክብረ በዓሎች እየሳቡ ነው፡፡ ለምሳሌ የገብርኤል ዓመታዊ ክብረ በዓል የፕሮቴስታንት ፕሮግራሞች እንዲሁም የጫምባላላ በዓል በሰፊው ቱሪስት እየሳቡ ያሉ ናቸው፡፡ የሚጎበኙ ቦታዎችም የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቤተ መንግሥት፣ ሐረፋማ ትክል ድንጋይ፣ በጣሊያን ወረራ ወቅት ጣሊያን ሲጠቀምበት የነበረ መድፍ፣ ሃይማኖታዊ ባህል የታኅሳስ፣ ሐምሌ ገብርኤል በረመዳን፣ ለመዝናናት እንዲሁም የፕሮቴስታንት እምነት የተለያዩ ኮንፈረንሶች ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ሌላው የተፈጥሮአዊ መስዕብ የምንለው የታቦር ተራራ፣ አለሞራ ተራራ፣ ኩዩዋታ ተራራ አሉ፡፡ በተለይም የመጨረሻው ተራራ በእንስሳት እየተሞላ ይገኛል፡፡ የታቦር ኤኮቱሪዝም ብለን የጀመርነው ፕሮጀክትም አለ፡፡ ይህም በሚቀጥለው ዓመት ሥራ ሲጀመር የከተማዋን የቱሪዝም ገጽታ አንድ ደረጃ ያሳድገዋል ብለን እናምናለን፡፡ እንዲሁም የቡርኪቱ ፍልውኃ አለ፡፡ ይህ ፍሉዋኃ ከሌሎች ፍልውኃ የሚለየው ሦስት ነገሮች አሉት፡፡ በራሱ በተፈጥሮው የመታጠቢያ፣ የመታጠኛና የሚጠጣ ያለው ነው፡፡ እንግዲህ እነዚህን በከፍተኛ ደረጃ እያለማንና እየተንከባከብን የቱሪስት መዳረሻ እንዲሆን እያደረግን እንገኛለን፡፡
ሪፖርተር፡- ሐዋሳ መቶ ሐይቆች ሳያይ የሚመለስ የለም፡፡ ሐይቁን ለመንከባከብ፣ ሥርዓት የሌለው የዓሳ ንግድንስ ሥርዓት ለማስያዝ ምን እያደረጋችሁ ነው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- ሐዋሳ ከተማ አረንጓዴና ፅዱ የሚለውን ሕግ በጥብቅ የምታከብር ከተማ ነች፡፡ በተለይ ሐይቁን መጠበቅ ሐዋሳን እንደመጠበቅ ነው የምናየው፡፡ በዛ አካባቢ ተደራጅተው የሚሠሩ በርካታ ማኅበራት አሉ፡፡ እነዚህ ማኅበራትም ቱሪዝሙ ከሚያመጣው ኢኮኖሚ እየተጠቀሙ ይገኛሉ፡፡ ከፍቅር ሐይቅ ጀምሮ እስከ ዓሳ ገበያ ያሉ ማኅበራት ሐይቁን የመንከባከብ ግዴታ ተጥሎባቸዋል፡፡ ይህንንም እየተገበሩት እንደሆነ እኛ እንከተላለን፡፡  በቅርቡም እንደውም ብዙ ዓመት ሠርተው ባለ ሀብት የሆኑ አሉ፡፡ እነዚህ በሌላ መተካት ስላለባቸው ቀጥለው የሚመጡት ከአረንጓዴ ልማት ጋር እንዲተሳሰሩ በማድረግ ከአሁኑ በተሻለ ሐይቁን የመንከባከብ ሥራ ይሠራል ማለት ነው፡፡ ሌላው በሐይቁ አካባቢ ያለው የዓሳ መገበያያ ነው፡፡ ዓሳ ተጠምዶ በጥሬው ከመብላት ጀምሮ ትልቅ ግብይት የሚካሄድበት ነው ለቱሪስቱ አንዱ መስህብ ነው በሌላ መልኩ ደግሞ ድርጊቱ በአግባቡ ስለማይከናወን የሐይቁ አካባቢ በሽታና በከፍተኛ ቆሻሻ እየተበከለ ይገኛል፡፡ ይህንንም ለማስወገድ የሐዋሳ ከተማ አስተዳደር ከፍተኛ ወጪ በመመደብ ዘመናዊ የዓሳ መገበያያና ማዘጋጃ ለማስገንባት ጨረታ አውጥቶ ተጫራች እየጠበቀ ይገኛል፡፡ የቱሪስት መስህቡን ሳይለቅ ማለት ነው፡፡
ሪፖርተር፡- አንድ ቱሪስት የመኝታ ክፍል ብቻ ከፍሎ በእግሩ ተንቀሳቅሶ ሐይቁን ጎብኝቶ ነው የሚሄደው የሚያመጣው ዶላር እዚህ እንዲቀር ምን እየሠራችሁ ነው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- አንድ ቱሪስት ቆይታው የሚራዘመው በሁለት መንገዶች ነው፡፡ አንደኛው ሐዋሳ ከተማ ያሏትን ተፈጥሯዊ ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ እንዲሁም አሁን በብዛት በከተማችን እየተለመደ ያለውን የቱሪዝም ኮንፈረንስ በመለየት እነዚህን በማልማት ሰፊ መሠረተ ልማት በመዘርጋት ከተማዋን እንደዚሁም መዳረሻዎችን በማስተሳሰር ትልቅ ሥራ እየሠራን እንገኛለን፡፡ ሁለተኛውና ዋናው ቆይታውን ደግሞ የሚያረዝመው ብዙውን ጊዜ በሆቴሎች አካባቢ ያለው ነገር ነው፡፡ ይህንንም ለማስተካከል በቅርቡ ከሆቴል ባለቤቶች ማኅበር፣ ከሆቴል ሥራ አስኪያጆች ጋር ጥምረት በመፍጠር አገልግሎት አሰጣጣቸውን ከመግቢያው ጀምሮ በሠለጠነ ሰው ኃይል በማደራጀት እንደዚሁም ባላቸው አቅም ጥሩ እንክብካቤ እንዲሰጡ ስላሉን መስህቦች እንዲያስተዋውቁ  ለማድረግ ትልቅ ሥራ እየሠራን እንገኛለን፡፡ ሌላው የቱሪስቱን ቆይታ ለማራዘም አጎራባች ከተሞችንም እያስተዋወቅን እንገኛለን፡፡ ለምሳሌ ሲዳማ ዞን ብዙ የሚጎበኙ ሥፍራዎች አሉት፡፡ እንደዚሁም ገዳሞችን ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርሲቲያን ጋር በመተባበር እንሠራለን፡፡ በዚህም አንዳንድ ለውጦችን እያየን ነው፡፡
ሪፖርተር፡- ቱሪስት ከዓመት ዓመት እየጨመረ ነው፡፡ ይህን ተከትሎ በርካታ ሆቴሎችም ተገንብተዋል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ችግሮች ይታያሉ፡፡ ለምሳሌ የፀጥታ፣ በሆቴሎች የቆሻሻ አወጋገድ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ የምሽት መዝናኛዎች ደረጃ አለመጠበቅ እንዲሁም የትራንስፖርት ችግሮች ይስተዋላሉ፡፡ እነዚህን ለማስወገድ ምን እየሠራችሁ ነው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- እነዚህ ከላይ የተጠቀሱ ችግሮችን ደረጃ በደረጃ መመልከት ጥሩ ነው፡፡ የትራንስፖርት ችግሩን ለመፍታት ሐዋሳ ከሌሎች ከተሞች ቀድማ ነው የተገኘችው ይህም ከፍተኛ ወጪዎችን በመመደብ የአስፓልት የኮብልስቶን የውስጥ ለውስጥ መንገዶችን ዘርግታለች፡፡ እነዚህ ለመኪናም ለባጃጅም ለእግረኛም ለሞተረኛም የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ ስለዚህ ማንኛውም ሰው ከአንዱ ከተማ ጫፍ ወደ ሌላኛው የከተማ ጫፍ ያለምንም ችግር በመረጠው መጓዝ ይችላል ማለት ነው፡፡ ሌላው በከተማ ውስጥ የመንቀሳቀሻ ትራንስፖርትን በተመለከተ ወደ ሐዋሳ ለመግባት በአየር ትራንስፖርት እንዲሁም ደረጃውን በጠበቁ አውቶቡሶች ጭምር ነው ጎብኚዎች ወደ ከተማችን የሚገቡት፡፡ ይህ ለእኛ በጣም ትልቅ ዕድል ነው፡፡ ይህን ዕድል ይበልጥ ለመጠቀም አሁን በተበጣጠሰ መልኩ ተሳፋሪዎችን የመጫንና የማውረድ ነገር አለ፡፡ ይህ በቅርቡ የምናስተካክለው ነው፡፡ ወደ ከተማዋ የሚመጡትን ሰዎች ተቀብሎ ወደሚፈልጉት ቦታ የሚያደርሱም አሉ፡፡ እዚህም ላይ ግን ደረጃ መጠበቅ እንደለበት እናምናለን፡፡ ለነዋሪዎችም ቢሆን ይህ አስፈላጊና ጠቃሚ ነው፡፡ አስተዳደሩ ደግሞ ትልልቅ የከተማ አውቶቡሶችን እያቀረበ ይገኛል›› ባለሀብቶችም እዚህ ላይ የሚሰማሩበትን መንገድ እያሰብን እንገኛለን፡፡ ፀጥታ በፖሊስ ብቻ ማስከበር ስለማይቻል እኛ ያደረግነው ኅብረተሰቡን በማወያየት ችግሮቹን መለየት ነው በለየነው መሠረት ዕርምጃ መውሰድ ጀመርን፡፡ ለምሳሌ ከእነዚህ ውጥስ ትልቅ ድርሻ የነበራቸው ባጃጆች ነበሩ፡፡ በተለይ ከምሽቱ አራት ሰዓት በኋላ እዚህ እናደርሳለን፣ በማለት ያልሆነ ቦታ በመውሰድ፣ ከእጥፍ በላይ በማስከፈል ፀጥታውን ሲያውኩ ነበር፡፡ እሁን ግን ከተወሰነ ሰዓት በኋላ እንዳይሠሩ በማድረግና ኅብረተሰቡ ደግሞ በራሱ ተነሳሽነት አንዳንድ አምፖል በሩ ላይ በመስቀል ብርሃን በማድረግ ወንጀለኞችን መደበቂያ በማሳጣት በአሁኑ ወቅት በፈለገው ሰዓት ወጥቶ በፈለገው ሰዓት መግባት ተችሏል፡፡ ዕድገት ተከትሎ የሚመጡ ብዙ ጥቅሞች አሉ፡፡ ይህንን ጥቅም በሕጋዊ መንገድ የሚጠቀሙም፣ በአቋራጭ ለመጠቀም የሚሞክሩም አሉ፡፡ በዚህ በሕገወጥ መንገድን ለመጠቀም ከሚሞክሩ አብዛኞቹ የከተማችን ደረጃቸውን ያልጠበቁ ብዙ የምሽት ክለቦች ናቸው፡፡ ለምሳሌ አብዛኞቹ በግሮሰሪ ፈቃድ ነው የሚሠሩት የእነሱ ጉዳይ ከጤና፣ ከግብርና፣ ከፀጥታ፣ ከሕገወጥ ንግድ፣ ከብዙ ችግሮች ጋር የተያያዘ ጭምር ስለሆነ ከሚመለከተው አካል ሁሉ ጋር በመነጋገር እስከዚህ ዓመት መጨረሻ ድረስ ዕርምጃ በመውሰድ መፍትሔ የምንሰጥበት ጉዳይ ይሆናል፡፡ ችግሩ እንዳለ እናምናለን፡፡ ሌላው ለሆቴሎች እንደዚሁም ለከተማችን ነዋሪ የጥሬ ዕቃ አቅርቦትን ለመፍታት በብዛት ወጣቶችን እያደራጀን በዚህ ሥራ እንዲሰማሩ አድርገናል፡፡ በዚህ ችግሩ እየተቀረፈ ይገኛል ለምሳሌ በዚህ ከተማ በአንድ ወቅት ከፍተኛ የእንቁላል እጥረት ነበር፡፡ በእነዚህ ባደራጀናቸው ማኅበራት በተሠራው ሥራ ዛሬ ያ ችግር የለም፡፡ አሁንም አቅርቦቱ በቂ ነው የሚል እምነት የለንም ከተማም ከነዋሪዎች ፍላጎት በተጨማሪ በየቀኑ ወደ ከተማዋ የሚገቡ ቱሪስት እየጨመረ እየመጣ ስለሆነ ይህንን ፍላጎት ደግሞ ከግብርና ቢሮ ጋር በመተባበር የከተማዋን ግብርናን ለማስፋፋት ጥረት ላይ እገኛለን፡፡ የቆሻሻ አወጋገድን በተመለከተ አሁንም ከተማዋ አረንጓዴ ፅዱና ውብ በማድረግ ከኅብረተሰቡ ከተማዋ ውስጥ ካሉ ሆቴሎች ምክክር በማድረግ ምንም ዓይነት ቆሻሻ ወደ ጎዳና እንዳይወጣ ሆኗል፡፡ በእርግጥ የተጠራቀሙትን በማንሳት በኩል አንዳንድ ክፍተቶች አሉ፡፡ በውስጥ ለውስጥ በጋሪ ነው የሚነሳው፡፡ ይህንንም መቀየር ያስፈልጋል የከተማ አስተዳደሩም ከሐዋሳ ከተማ ወጣ ብሎ የፈሳሽና የደረቅ ቆሻሻ ማከማቻ በማስገንባት ችግሩን ለመቅረፍ እየሠራ ይገኛል፡፡ ከእሳትና ድንገተኛ አደጋዎች ጋር በተያያዘ በማንኛውም ሰዓት በየትኛውም የከተማዋ ክልል አደጋ ቢከሰት ዘመናዊ ፈጣን ምላሽ የሚሰጥ ቢሮ ከነ ሙሉ ትጥቁ ስላለን በዚህ በኩል ሙሉ በሙሉ ከችግሩ ነጻ ነን ማለት ይቻላል፡፡ በተረፈ ይህን ሁሉ ችግር ብቻችን ሠርተን የፈታነው አይደለም፡፡ ወደፊትም እነዚህ ችግሮች ይቀጥላሉ፡፡ ምክንያቱም እያደገች ያለች ከተማ ስለሆነች ባለሀብቶችም ከሆቴል በተጨማሪ በተለያዩ መስኮች መሳተፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ለምሳሌ በትራንስፖርቱ፣ በጥሬ ዕቃ አቅርቦቱ ራሱንም ጠቅሞ ለሌሎችም የሥራ ዕድል ፈጣሪ መሆን አለበት፡፡ ሌላው ይህ ሁሉ ስኬት የተገኘው በአደረጃጀቶች ነው፡፡ አሁንም አጠናክረን እንቀጥልበታለን፡፡
ሪፖርተር፡- ከሆቴል ባለቤቶች ወይም ከማኅበራቱ ጋር ያላችሁ ግንኙነት ምን ይመስላል?
ወ/ሮ ምሕረት፡- ከእነሱ ጋር ያለን ግንኙነት ጠንካራ ነው፡፡ በተናጠልም ይሁን በጋራ የሚፈልጉትን ድጋፍ ያገኛሉ፡፡ ማንኛውም ኢንቨስት ለሚያደርግ ወይም ላደረገም ችግሩ ካለ ቢሯችን ክፍት ነው፡፡ ማኅበሩም እንዲጠናከር እንፈልጋለን፡፡ በቅርቡም ሙሉ የቢሮ ዕቃ በማሟላት ቢሯቸውን ልናስረክብ በዝግጅት ላይ ነን፡፡ ወደፊትም የሚጠይቁንን አቅም በፈቀደ መጠን እናደርጋለን፡፡ እኛም ከእነሱ የምንጠብቀውን የጥራት፣ የሥራ ዕድል ፈጠራና ሌሎች ጉዳዮችን እንዲፈጽሙ እንጠብቃለን፡፡ ሌላው በቅርቡ የተደረገው የሆቴሎች የደረጃ አሰጣጥ እጅግ ደስተኞች ነን፡፡ እኛ ካሉን ሆቴሎች አሥራ አንዱ ለኮከብ ይበቃሉ ብለን ነበር የጠበቅነው፡፡ በመጀርያው የኮከብ አሰጣጥ ቅር ተሰኝተው የነበሩትና ግን ከተስተካከለላቸው ጭምር 20 ባለኮከብ ሆቴሎች ናቸው ያሉን፡፡ ስለዚህ ከጠበቅነው በላይ ስላገኘን በጣም ነው ደስ ያለን፡፡ ይህ ደግሞ ለሚመጣው የቱሪዝሙ ዕድገት ከወዲሁ መዘጋጀት ስለሚያስፈልግ ከማኅበራቶቹ ጋር ጠንክረን እንሠራለን፡፡
ሪፖርተር፡- በአጠቃላይ የተሠሩ ሥራዎች አንዳሉ ሆነው በቱሪዝሙ የኅብረተሰብ ተጠቃሚነት ላይ ምን እየሠራችሁ ነው?
ወ/ሮ ምሕረት፡- እስካሁን የሠራናቸው ሥራዎች ብዙ ኅብረተሰብ ክፍል ተጠቃሚ አድርገዋል ብለን እናምናለን ወደፊትም የቱሪዝም ሴክተሩን እያለማነው በሄድን ቁጥር በአካባቢው ያሉት ሰዎችን ከመጥቀም ይጀምርና ይቀጥላል ማለት ነው፡፡ በአጭሩ ሴክተሩን ባዘመንን ባበለፀግነው ልክ ከቡና ማፍላት ጀምሮ እስከ ሆቴል ማናጀር ደረጃ ያለ ይጠቀማል ማለት ነው፡፡ በማኅበራት በመደራጀትም የኢኮኖሚ ተጠቃሚ ይኮናል ማለት ነው፡፡ ሌላው የከተማዋን ነዋሪ እንዲሁም በአጠቃላይ የክልሉን የገቢ ምንጭ ያሳድገዋል ብለን ተስፋ የጣልንበት በቅርቡ ግንባታው የሚጠናቀቀው ሐዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ሲሆን፣ ለከተማዋ እንደ ቱሪዝም መዳረሻ ይሆናል ብለን እንጠብቃለን፡፡ እዚህም ላይ ሥራ መሥራት ጀምረናል፡፡

Friday, June 24, 2016

ABSTRACT
A survey study was carried out to identify the pests and predators of honey bee in Sidama and Gedeo zones during the year 2005 to 2006E.c in Dale and Shebedino woreda of Sidama zone and Kochere and Dilla zuria districts of Gedeo zone, and to asses indigenous control measures. Accordingly 20 beekeepers households per woreda were used for the structured questioner interview. Therefore a stratified random sampling method was used to select total 80 respondent households for the study. From the total of 80 sample households interviewed to generate qualitative and quantitative data on beekeeping, about 85.75% were male headed and the rest 14.5% were female headed with the average family size of 6 persons, with maximum and minimum family size of 7 and 2 persons, respectively. The experience of the respondents rests between 5-10 years (33.5%), greater than ten years (19.75%) and less than five years is (49.5%). This result shows that beekeeping can be performed by economically active age groups and in most cases people at younger and old age is actively engaged in beekeeping activities. According to the result obtained the sample respondents have traditional knowledge on pests and predators as 68.75% of the sample respondents colony were affected and lose up to five colony due to pests and predators and 85% of the sample respondents apiary were more susceptible to any pest and predators. The general effect caused by pests and predators is weakening colony and leads to absconding of bees and limited product as it was underlined by 90% of the respondents. Based on the result of this study, the existence of pests and predators were a major challenge to the honeybees and beekeepers in the area. After having identified the major pests facing the beekeeping activities, farmers were requested to rank them and the result indicated that ant (80%), honey badger/Hamagot (74%), Beetles (57%), birds (51%), wax moth (50%), spider (45%), mites (43%), lizard (35%), bee lice (30) and Toads (23%), are ranked 1st, 2nd, 3rd , 4 th, 5th, 6th 7 th, 8 th, 9 th and 10 th respectively. The pressure of pests and predators to honey bees varied according to the seasons. Rainy season/summer had the highest pressure of pest and predators (63.75%) followed by winter (16.25%), autumn (11.25%) and spring (8.75). Key words: Honeybee colony, pests, predators, Sidama and Gedeo zone, Ethiopia

Please read more here 

(ኤፍ.ቢ.ሲ) የሲዳማ ብሔር ፍቼ ጨምበላላ የዘመን መለወጫ በዓልን በተለየ ሁኔታ ለማክበር ዝግጅት እየተደረገ ነው።
በዓሉ በአለም ቅርስነት ከተመዘገበ በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ የፊታችን ሰኔ 23 እና 24 በዋናነት በሃዋሳ ከተማ በተለያዩ ዝግጅቶች ይከበራል፡፡
ይህን ተከትሎም በሲዳማ ዞን በሚገኙ የተለያዩ ወረዳዎች በዓሉ ለሁለት ሳምንት እንደሚከበር ተመልክቷል።
የደቡብ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ለማ መለሰ እንደገለጹት፥ ቀደም ሲል በብሔሩ ተወላጆች ብቻ ይከበር የነበረው በዓል ለመጀመሪያ ጊዜ ሀገር አቀፍ ይዘት እንዲኖረው አድርጎ ለማክበር ዝግጅት እየተደረገ ነው፡፡
የፍቼ ጨምባላላ በሃገሪቱ በማይዳሰስ ቅርስነት ከተመዘገበው የመስቀል በዓል ቀጥሎ ሁለተኛ ሆኖ በተባበሩት መንግስታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ማዕከል (ዩኔስኮ) የተመዘገበው ባለፈው ህዳር ወር መሆኑ ይታወሳል።

Friday, June 17, 2016

The Economic Commission for Africa (ECA) and Hawassa University (HU) have signed a Memorandum of Understanding to establish a framework of cooperation between the two institutions.
ECA chief, Carlos Lopes, signed on behalf of the Think Tank while Professor Yosef Mamo, President of Hawassa University, signed for the higher institution of learning.
The two institutions are seeking cooperation in the areas of academic and research activities.
"ECA is looking forward to deepening its relationship with Hawassa University to support the promotion of Africa's development agenda," said Mr. Lopes. "We are expanding our collaboration with African universities, and are therefore looking forward to a very strong collaboration with Hawassa University."
The MoU will extend interdisciplinary research and promote regional and continental engagement to support Africa's transformation agenda spearheaded by ECA in industrialization and HU in knowledge.
The joint academic and research activities will help bridge the research-policy gap, both to better inform academic research on pressing policy issues and to bring academic research more to the attention of policy-makers and governments.
Mr. Mamo expressed optimism about the outcome of the collaboration.
"We are very honoured to be associated with this prestigious institution, ECA, which has done a lot in Africa and is a beacon of social and economic development on the continent," said Mr. Mamo. "We hope this collaboration will be a success story."
The signing of the MOU was preceded by a tour of some key ECA facilities with Deputy Executive Secretary, Giovanie Biha, leading the way. She reassured the university that collaborating with ECA was the right thing to do.
"It's the beginning of a long but good and successful journey, and I think ECA and HU have many areas of common interest in terms of the work we and the work you do," said Ms. Biha.
After the tour of ECA's print shop, library and the iconic Africa Hall, Mr. Mamo, who led the HU delegation, was impressed by the facilities at the ECA, adding both students and staff from the university would benefit greatly from the cooperation between the two institutions.
Mr. Lopes assured the HU delegation that the Commission is ready to support them.
"We can help you develop relations with the international community, and also serve as a filter for your relations with the international community," he said. "Also, we'll be sure to always furnish your library with our latest publications."
Source